Afsluiting

Gefeliciteerd!

Je hebt alle 10 stappen van deze kompas doorlopen. Je bent nu uitgerust met de kennis en tools om succesvol intergemeentelijke open source samenwerking op te zetten.

De 10 stappen samengevat

Deel 1: Fundament leggen

Stap 1: Bepaal je ambitie en samenwerking

Kies je ambitieniveau (gebruiker, bijdrager, initiator)
Selecteer de juiste samenwerkingspartners
Creëer draagvlak bij stakeholders

Stap 2: Kies een governance structuur

Bepaal besluitvormingsproces
Verdeel rollen en verantwoordelijkheden
Organiseer overlegstructuur

Deel 2: Governance & Financiën

Stap 3: Bepaal je financieringsmodel

Kies passend financieringsmodel
Maak realistische meerjarenbegroting
Regel financiële governance

Stap 4: Formaliseer samenwerking

Selecteer juridische vorm
Stel samenwerkingsovereenkomst op
Leg rechten en plichten vast

Deel 3: Community

Stap 5: Bouw een community

Start met heldere visie en missie
Zet communicatiekanalen op
Faciliteer onboarding nieuwe leden
Organiseer regelmatige events

Stap 6: Beheer de community

Wijs community manager aan
Faciliteer contributor journey
Handhaaf gedragscode
Meet community health

Deel 4: Juridisch

Stap 7: Bepaal eigenaarschap en IP

Kies eigenaarschapsmodel
Regel IP-overdracht in contracten
Implementeer contributor agreements
Bescherm handelsmerk

Stap 8: Kies een licentie

Selecteer open source licentie (waarschijnlijk EUPL-1.2)
Implementeer LICENSE bestand
Check licentiecompatibiliteit
Monitor dependencies

Deel 5: Technisch

Stap 9: Zet infrastructuur op

Kies code hosting platform
Implementeer CI/CD
Configureer quality tools
Setup documentation

Stap 10: Organiseer onderhoud

Bepaal onderhoudsmodel
Alloceer resources en budget
Implementeer issue management
Plan releases en updates

Belangrijkste lessen

1. Start klein, groei geleidelijk

Begin niet te ambitieus. Start met een klein samenwerkingsverband en bouw stap voor stap uit. Een succesvol klein project is beter dan een mislukt groot project.

2. Investeer in community

Open source draait om mensen, niet alleen om code. Investeer tijd en geld in community building en management. Een actieve, betrokken community is de basis voor succes.

3. Wees transparant

Transparantie bouwt vertrouwen. Deel je plannen, beslissingen, uitdagingen en successen openlijk met je community en stakeholders.

4. Plan voor lange termijn

Open source is een marathon, geen sprint. Zorg voor duurzaam onderhoud, financiering en governance. Denk in jaren, niet in maanden.

5. Leer van anderen

Je hoeft het wiel niet opnieuw uit te vinden. Kijk naar succesvolle voorbeelden, gebruik bestaande sjablonen en vraag advies aan ervaren open source practitioners.

Veelgemaakte fouten

Let op deze valkuilen:

❌ Onderschatten complexiteit: Open source is niet “gratis”. Het kost tijd, geld en inspanning.

❌ Geen duidelijke doelen: Zonder heldere doelstellingen is het moeilijk om succes te meten.

❌ Onvoldoende commitment: Halfslachtige inzet leidt tot halfslachtige resultaten.

❌ Verkeerde verwachtingen: Verwacht niet direct massale adoptie. Community groeit geleidelijk.

❌ Negeren van onderhoud: Zonder onderhoud sterft je project. Plan en budget ervoor.

Succesfactoren

Dit maakt open source samenwerking succesvol:

✅ Duidelijke visie en missie: Iedereen weet waarom en waarvoor

✅ Sterke governance: Heldere processen en besluitvorming

✅ Actieve community management: Dedicated aandacht voor community

✅ Kwalitatieve code en documentatie: Professionele uitstraling

✅ Duurzame financiering: Meerjarige commitment

✅ Goede communicatie: Regelmatige updates en transparantie

Hulp en ondersteuning

Je hoeft het niet alleen te doen. Deze organisaties kunnen helpen:

VNG (Vereniging Nederlandse Gemeenten)

E-mail: flori@rebelalliance.nl
Ondersteuning: Gemeentelijke samenwerking, governance
Resources: Sjablonen, best practices

Foundation for Public Code

Website: https://publiccode.net
Ondersteuning: Internationale best practices, codebase stewardship
Resources: Standard for Public Code

Open State Foundation

Website: https://openstate.eu
Ondersteuning: Open source bij overheid, transparantie

Common Ground community

Website: https://commonground.nl
Ondersteuning: Gemeentelijke digitalisering, open source

Pleio - Open Overheid

Platform: https://openoverheid.pleio.nl
Community: Netwerk van ambtenaren met open source ervaring

Resources

Sjablonen en hulpmiddelen

Governance en juridisch:

VNG modelovereenkomsten
OS2 governance templates (Engels/Deens)
Foundation for Public Code governance guides

Technisch:

GitHub/GitLab templates
Standard for Public Code checklist
CONTRIBUTING.md templates

Financieel:

TCO calculators voor open source
Budgetsjablonen

Inspirerende voorbeelden

Nederlands:

OpenZaak: Zaakgericht werken platform
Signalen: Meldingen management systeem
NLX: Interoperabiliteit infrastructuur
Haal Centraal: API’s voor basisregistraties

Internationaal:

OS2 (Denemarken): 50+ gemeenten, 20+ producten
decidim (Spanje/Barcelona): Participatie platform
OpenCRVS (Global): Civil registration systeem
X-Road (Estland): Data exchange layer

Leesmateriaal

Boeken:

“Working in Public” - Nadia Eghbal
“The Open Organization” - Jim Whitehurst
“Producing Open Source Software” - Karl Fogel (gratis online)

Artikelen en blogs:

Opensource.com - Government section
GOV.UK blog - Open source artikelen
VNG website - Digitalisering en innovatie

Events en netwerken

Nederland:

Common Ground Event (jaarlijks)
OSS Conferenties
VNG bijeenkomsten

Internationaal:

FOSDEM (Brussel)
Open Source Summit Europe
All Things Open

Call to action

Deel je ervaring

Heb je deze kompas gebruikt? Deel je ervaringen!

Wat werkte goed?
Wat was lastig?
Wat ontbreekt?

Stuur je feedback naar: flori@rebelalliance.nl

Draag bij

Deze kompas is open source en leeft. Bijdragen zijn welkom:

Verbeteringen voorstellen
Voorbeelden toevoegen
Vertalingen maken
Nieuwe inzichten delen

Inspireer anderen

Help andere gemeenten op weg:

Deel je succesverhalen
Presenteer op bijeenkomsten
Blog over je ervaring
Mentor andere gemeenten

Tot slot

Intergemeentelijke open source samenwerking biedt enorme kansen voor de publieke sector:

Betere software door samen te werken
Lagere kosten door te delen
Meer transparantie door openheid
Grotere innovatie door community

Het vraagt investering, doorzettingsvermogen en samenwerking. Maar de resultaten zijn de moeite waard.

Succes met je open source avontuur!

Versie: 0.3.0 Datum: 29 januari 2026 Auteur: Rebel Alliance Licentie: Dit kompas is gebaseerd op VNG Realisatie “Handreiking intergemeentelijk samenwerken rondom open source” v0.2.2 (CC BY-SA 4.0). Deze afgeleide versie is gemaakt door Rebel Alliance en gepubliceerd onder dezelfde CC BY-SA 4.0 licentie.

Contact:

E-mail: flori@rebelalliance.nl

Bijdragen: Dit kompas is gebaseerd op de oorspronkelijke handreiking van VNG Realisatie v0.2.2, tot stand gekomen met input van vele gemeenten, leveranciers en experts uit het veld. Dank aan iedereen die heeft bijgedragen!

“De beste manier om de toekomst te voorspellen, is om het te bouwen.” - Alan Kay

“Alone we can do so little; together we can do so much.” - Helen Keller

Kompas Intergemeentelijk Samenwerken rondom Open Source